ΜΙΚΡΟΙ ΕΞΕΡΕΥΝΗΤΕΣ

ΑΠΟ ΠΟΥ ΠΗΡΕ Τ' ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ Ο ΜΑΪΟΣ
Ο Μάιος ή Μάης ή Καλομηνάς (Ποντιακά), είναι ο πέμπτος μήνας του έτους κατά το Ιουλιανό και Γρηγοριανό ημερολόγιο και έχει 31 ημέρες. Στο Αττικό ημερολόγιο ήταν ο ενδέκατος μήνας Θαργηλιών που αντιστοιχεί με το χρονικό διάστημα 23 Απριλίου-23 Μαΐου. Οι λατίνοι συγγραφείς τον εκφέρουν πάντα με τη λέξη «mensis» (μήνας) ή Kalendae (καλένδες).


Ο Μάιος είναι ο μήνας της αναγέννησης, της βλάστησης, ο ερχομός του καινούργιου, ο ωραιότερος μήνας της άνοιξης. Η φύση μας θυμίζει με την ομορφιά των χρωμάτων της το μεγαλείο της. Λουλούδια σε όλα τα χρώματα ανθίζουν τον μήνα αυτό και οι μυρωδιές των αρωμάτων τους κατακλύζουν την ύπαιθρο. Το όνομά του το πήρε από τη ρωμαϊκή θεότητα Μάγια, που όμως προέρχεται από την ελληνική λέξη Μαία (τροφός).

Τόσο οι Αρχαίοι Έλληνες όσο και οι Ρωμαίοι, την άνοιξη την υποδέχονταν με ειδικές τελετές. Ειδικές τελετές γινόντουσαν ακόμα και στα χρόνια του Βυζαντίου παρουσία του Αυτοκράτορα.

Τα «Θαργήλια» γιόρταζαν οι Αρχαίοι Έλληνες που ήταν κατ’ εξοχήν αγροτική γιορτή, αφιερωμένη στη δίδυμη θεότητα Άρτεμις – Απόλλωνα. Πρόσφεραν στους Θεούς καρπούς που ακόμη δεν είχαν ωριμάσει αφού η τελετή γινόταν πριν το θέρος και το αλώνισμα. Με αυτούς τους καρπούς έφτιαχναν ένα είδος ψωμιού τον «Θάργηλο άρτο» σαν δείγμα ευγνωμοσύνης προς τους θεούς.

Τα «Ροσύλλια» ήταν οι πιο γνωστές γιορτές των Ρωμαίων, αλλά και τα Φλωράλια» που γίνονταν στις αρχές του Μάη και ήταν μια γιορτή αφιερωμένη στη ρωμαϊκή θεότητα Φλώρα που χάριζε στη φύση τη βλάστηση.

Οι γιορτές της άνοιξης σε όποιον πολιτισμό και αν τις συναντήσουμε συνοδεύονται από μεγάλη δόση ευφορίας, τραγουδιών, λουλουδιών και συμβολίζουν το νέο ξεκίνημα της ζωής που αρχίζει με την βλάστηση.

Το μαγιάτικο στεφάνι που οι νοικοκυρές συνηθίζουν να κρεμάνε μέχρι και σήμερα έξω από την πόρτα τους, είχε έναν ιδιαίτερο συμβολισμό. Την αναγέννηση της φύσης και άρα της ευφορίας του σπιτιού. Το κάθε λουλούδι που στόλιζε το στεφάνι είχε μια ιδιαίτερη σημασία. Έτσι λοιπόν, η ελιά και το αγιόκλημα συμβόλιζε την ευτυχία, την αγάπη και τη σοφία, τα στάχυα συμβόλιζαν την αφθονία, η λυγαριά την προστασία του γάμου και της αγνότητας και φυσικά το σκόρδο που δεν έλειπε από κανένα μαγιάτικο στεφάνι και το έβαζαν για την απομάκρυνση του «κακού».

Ένα έθιμο που συναντάμε είναι το «πήδημα της φωτιάς», που γίνεται την παραμονή της πρωτομαγιάς, σαν συμβολική πράξη, για να φύγει ο χειμώνας και να έρθει η άνοιξη.

Πάντως, από την αρχαιότητα ακόμα, ο Μάιος ήταν ένας μήνας αμφιλεγόμενος. Και αυτό, γιατί διάφορες δεισιδαιμονίες συνδύαζαν τον μήνα Μάιο με μάγισσες και ξόρκια και πίστευαν ότι τα μάγια αυτού του μήνα ήταν ιδιαίτερα ισχυρά. «Το Μάη εγεννήθηκα και μάγια δε φοβούμαι» λέει ο λαός μας.

Ακόμα, στα Ρωμαϊκά χρόνια ο Μάιος ήταν ο μήνας των νεκρών. Τα «Λεμούρια» ήταν μια γιορτή που έκαναν προς τιμή τους.

Οι βροχές του Μαΐου είναι καταστροφικές για τους αγρότες. «Στο κακορίζικο χωριό το Μάη ρίχνει το νερό». «Στον καταραμένο τόπο Μάη μήνα βρέχει.».

Στην Κέρκυρα απέφευγαν να κάνουν γάμους τον Μάιο. «Ο γάμος ο μαγιάτικος πολλά κακά αποδίδει».

Δεν πρέπει να ξεχάσουμε ότι μέσα στον Μάιο έχουμε μια από τις πιο μεγάλες θρησκευτικές γιορτές. Των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης. Θα πρέπει να πούμε ότι ανήμερα της γιορτής αναβιώνεται το έθιμο των «Αναστενάρηδων» που το πρωτοσυναντάμε στη Θράκη.

Σήμερα το συναντάμε έντονα στο χωριό Μαυρολεύκη της Δράμας. Οι «Αναστενάρηδες» ξεκινούν την προετοιμασία τους την παραμονή της γιορτής στο «κονάκι», με έναν έντονο ρυθμό από δύο παραδοσιακά όργανα, τη Θρακιώτικη λύρα και το νταούλι. Το «κονάκι» είναι ο χώρος που φυλάσσονται οι εικόνες των Αγίων. Η πυροβασία δηλαδή το βάδισμα πάνω σε πυρακτωμένα κάρβουνα ξεκινάει την επόμενη μέρα όπου κρατώντας τα «αμανέτια» (πολύχρωμα μαντήλια), πιστεύουν ότι παίρνουν δύναμη.

Στα πέλματα των αναστενάρηδων αυτό που προκαλεί πραγματικά έκπληξη είναι ότι δεν παρατηρούνται εγκαύματα. Το πραγματικά αξιοπερίεργο αυτό γεγονός, αποδίδεται μέχρι στιγμής, σε κάποιον χημισμό, που όμως ακόμα για την επιστήμη παραμένει άγνωστος. Η Μητρόπολη Δράμας, ωστόσο, χαρακτήρισε το έθιμο σαν μια εκσυγχρονισμένη μορφή λατρείας του θεού Διονύσου. Το θεώρησε ειδωλολατρικό, πήρε τις εικόνες και απαγόρευσε τη συγκεκριμένη τελετή.

Με έθιμα, τελετές ή δοξασίες το σίγουρο είναι ότι ο Μάιος είναι ο μήνας τηςάνοιξης! Τα στεφάνια που θα μείνουν κρεμασμένα στα μπαλκόνια ή στις εξώπορτες των σπιτιών μας, θα μας θυμίζουν τη γέννηση της φύσης!


ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΑΪΟ


    • Ο Μάης ρίχνει τη δροσιά και ο Απρίλης τα λουλούδια. 
    • Στον καταραμένο τόπο (στων αμαρτωλών τη χώρα), Μάη μήνα βρέχει.
    • Αν βρέξει ο Απρίλης δυο νερά κι ο Μάης άλλο ένα, τότε τ' αμπελοχώραφα χαίρονται τα καημένα.
    • Τον Μάη κρασί μην πίνετε κι ύπνο μην αγαπάτε.
    • Όποιος φιλάει τον Αύγουστο, τον Μάη θερίζει μόνος.
    • Τον Απρίλη και τον Μάη κατά τόπους τα νερά.
    • Οντά 'πρεπε δεν έβρεχε κι ο Μάης χαλαζώνει.
    • Μάης πενταδείληνος και πάντα δείλι θέλει.
    • Στο κακορίζικο χωριό τον Μάη ρίχνει το νερό.
    •  Όταν πρέπει δε βροντά και τον Μάη δροσολογά.
    • Οπού σπείρει ή δε σπείρει, τον Μάη μετανοεί (τότε καταλαβαίνει αν έκανε καλά ή όχι).
    • Ο Απρίλης με τα λούλουδα κι ο Μάης με τα ρόδα.
    • Σαν έπρεπε δεν έβρεχε, τον Μάη εχαμοβρόντα.
    • Ο Μάης φτιάχνει τα σπαρτά κι ο Μάης τα χαλάει.
    • Μην πάρεις τον Μάη άλογο, μήτε γυναίκα τη Λαμπρή (τον μήνα Μάη τα άλογα φαίνονται πιο γερά, γιατί τρώνε περισσότερο κι έτσι ο αγοραστής μπορεί να ξεγελαστεί. Επίσης, οι γυναίκες τη Λαμπρή στολίζονται με τα καλά τους ρούχα και μπορεί κανείς να νομίσει ότι κάποια είναι όμορφη, μόνο και μόνο, επειδή είναι περιποιημένη και καλοντυμένη).
    • Τον Μάη βάζε εργάτες κι ας είναι κι ακαμάτες (οι μέρες είναι μεγάλες κι όσο κι αν τεμπελιάζουν θα κάνουν δουλειά).
    • Ο Απρίλης ο γρίλλης, ο Μάης ο πολυψωμάς (το μήνα Απρίλιο οι γεωργοί έχουν λίγες αγροτικές εργασίες, ενώ τον Μάιο έχουν πολλές και χρειάζονται πολλά ψωμιά για τους εργάτες).
    • Το Μάη εγεννήθηκα και μάγια δε φοβούμαι (πρόληψη, που συνδέει την ονομασία του Μαΐου με τη λέξη «μάγια». Πίστευαν ότι  όσοι είναι γεννημένοι τον Μάη, δεν παθαίνουν τίποτα από τα μάγια).
    • Μάης άβρεχτος, χρόνια ευτυχισμένα.
    • Τώρα είναι Μάης κι άνοιξη, τώρα είναι καλοκαίρι.
    • Ζήσε Μάη μου να φας τριφύλλι και τον Αύγουστο σταφύλι.
    • Ο Απρίλης έχει τ' όνομα κι ο Μάης τα λουλούδια.
    • Ο γάμος ο μαγιάτικος πολλά κακά αποδίδει.
    • Μάης άβρεχος, μούστος άμετρος.
    • Κάθου γέρο, λίμενε (περίμενε), να φας τον Μάη χορτάρι.
    • Του καλού γεμιτζή (ναύτη) η γυναίκα τον Μάη μήνα χήρεψε (στη θάλασσα τον Μάη κάνει ξαφνικές και μεγάλες φουρτούνες).
    • Των καλών ναυτών τα ταίρια τον Απριλομάη χηρεύουν.
    • Ο Αύγουστος πουλά κρασί κι ο Μάης πουλά σιτάρι (μπορείς από πριν να κρίνεις τη σοδειά και να καθορίσεις την τιμή).
    • Καλός ο ήλιος του Μαγιού, τ’ Αυγούστου το φεγγάρι.
    • Μήνα που δεν έχει ρο, ρίξε στο κρασί νερό.
    • Μάης άβροχος, τρυγητός χαρούμενος.
    • Απρίλης, Μάης, κοντά είν’ το θέρος.
    • Τον Μάη με πουκάμισο, τον Αύγουστο με κάπα.
    • Τώρα μάγια, τώρα δροσιά, τώρα το καλοκαίρι.  
    • Μην βγάλεις μήτε μπάλωμα, πριν βγει ο Μάιος μήνας.
    • Απρίλης, Μάης, κουκιά μεστωμένα (ή μετρημένα).
    • Θε μου, δος μου την υγειά μου κι ας φορώ τον Μάη γούνα.





















    Δεν υπάρχουν σχόλια:

    Δημοσίευση σχολίου